Seniorzy (nie)widzialni. IV Śląska Konferencja Senioralna w Łaziskach Górnych
3 października 2025 r. w Miejskim Domu Kultury w Łaziskach Górnych odbyła się Śląska Konferencja Senioralna pod hasłem: „Seniorzy (nie)widzialni. Wyzwania systemu opieki nad osobami starszymi zależnymi”. Spotkanie było okazją do rozmowy o tym, jak w Polsce i Europie odpowiadamy na rosnące potrzeby osób starszych zależnych – oraz jakie rozwiązania systemowe mogą zwiększać dostępność, jakość i godność opieki.
O systemie, który musi dogonić rzeczywistość
Konferencję otwarto po rejestracji uczestników i części inauguracyjnej. Wystąpienia prelegentów poprowadziły uczestników przez kluczowe obszary współczesnej polityki senioralnej: od wyzwań opieki długoterminowej, przez prawa seniorów w opiece całodobowej, aż po deinstytucjonalizację i rolę nowych technologii.
W pierwszej części konferencji poruszono m.in. temat polskiej odpowiedzi na starość zależną oraz dylematów systemowych – „opieka czy opuszczenie?”, o których mówił Maciej Klimek (MOPS Wojkowice, Rada ds. Polityki Senioralnej przy KPRM). Następnie dr Anna Zasada-Chorab (ROPS Katowice) przedstawiła perspektywę regionalną i doświadczenia związane z integrowanym systemem wsparcia dla seniorów realizowanym przez samorząd województwa śląskiego. Ważnym głosem była także perspektywa prawna – Anna Jaśkowska, Pełnomocnik Wojewody Śląskiego ds. Polityki Senioralnej, zwróciła uwagę na prawa „(nie)widzialnego seniora” w systemie opieki całodobowej.
Inspiracje z Europy i głos opiekunów
W programie znalazły się również przykłady inspirujących rozwiązań międzynarodowych. dr n. hum. Maria Zrałek (prof. Akademii Humanitas) opowiedziała o De Hogeweyk – holenderskim modelu „wioski” dla osób z demencją, pokazując jak można łączyć bezpieczeństwo opieki z podmiotowością i jakością życia.
Nie zabrakło także perspektywy psychologicznej. Aleksandra Zawadzka Rosiak, psycholog kliniczny (Katowickie Centrum Onkologii), mówiła o emocjonalnych kosztach długotrwałej opieki nad osobą zależną – ambiwalencji, poczuciu winy, bezsilności i napięciu „pomiędzy troską a rezygnacją”. Wątek społecznego włączenia dopełniło wystąpienie dr hab. Ewy Borowiec, prof. UŚ, dotyczące wykluczenia w uczeniu się i wyzwań, jakie dla seniorów zależnych niosą nowe technologie.
Opieka paliatywna, PFRON i deinstytucjonalizacja w praktyce
Po przerwie kawowej uczestnicy wrócili do tematów stricte systemowych. dr Artur Pakosz (ŚUM, Konsultant Krajowy w Dziedzinie Medycyny Paliatywnej) przedstawił kwestie związane z organizacją opieki paliatywnej i hospicyjnej. W programie znalazło się również miejsce na omówienie dostępnych instrumentów finansowych – przedstawiciel PFRON Oddział Śląski przybliżył formy wsparcia seniorów z niepełnosprawnościami.
Ważnym punktem była także prezentacja praktycznych doświadczeń z terenu – Piotr Mazurek i Anna Kwiatoń-Szopa z Miejskiego Domu Pomocy Społecznej w Rybniku opowiedzieli o deinstytucjonalizacji w praktyce i roli MDPS jako „ostatniej linii wsparcia” dla seniorów w kryzysie. Międzynarodowe odniesienie dopełniło wystąpienie dr n. hum. Wiesławy Walkowskiej, przewodniczącej Śląskiej Rady Seniorów, na temat fińskiego modelu opieki nad seniorami.
Panel: „Starość po polsku”
Zwieńczeniem wydarzenia był panel dyskusyjny „Starość po polsku – analiza systemu opieki nad osobami starszymi”, moderowany przez Anetę Esnekier, Zastępcę Burmistrza Mikołowa. W dyskusji udział wzięli przedstawiciele organizacji i środowisk opiekuńczych:
Teresa Buczak (Hospicjum św. Ojca Pio w Pszczynie),
Łukasz Wycisło (Fundacja „Auxilium”),
Danuta Prasoł (Parafialna Wspólnota Hospicyjna w Ornontowicach),
Łukasz Salwarowski (Stowarzyszenie MANKO, Rada ds. Polityki Senioralnej przy KPRM).
Rozmowa podsumowała kluczowe wątki konferencji: potrzebę spójnych rozwiązań, dostępności usług, wsparcia opiekunów i realnego włączania seniorów w projektowanie usług – tak, aby nie byli „niewidzialni” w systemie.
Konferencję zakończono wspólnym podsumowaniem i lunchem, pozostawiając uczestników z konkretnymi inspiracjami do dalszej pracy – w samorządach, instytucjach i organizacjach społecznych.
